توجه كرده اید  از چندی پیش راه اندازی خبرگزاری تخصصی وابسته به سازمان های مختلف دولتی باب شده است . خبرگزاری هایی مانند ایسنا ،‌مهر و ایلنا كه محدود به اهداف و حوزه كاری سازمان حامی خود نیستند ، مورد نظر ما نیست .ولی در سازمان های دولتی ،‌ گویی  همه در فكر ساختن نامی جذاب‌تر برای خبرگزاری جدید خود هستند . ( معمول هم  كلمه دو هجایی با پسوند "‌نا "‌ است)

 قبل از طرح چند سوال در مورد این خبرگزاری ها  مروری داشته باشیم بر نمونه های موجود :

·          شبكه اطلاع رسانی نفت و انرژی (شانا)   http://www.shana.ir

این هم روایتی از شكل گیری شانا به نقل از  گزارش نبرد خبرگزاری ها كه به سابقه خبرگزاری در ایران و جهان می پردازد : " جنجال هایی كه بر سر انعقاد قراردادهای بای بك در صنعت نفت، مطبوعات كشور را فرا گرفت، وزارت نفت را در تنگنای شدیدی برای پاسخگویی به افكار عمومی قرار داد. گستردگی این انتقادات كه حتی مجلس و مقامات قضایی را وارد كارزار كرده بود مدیران روابط عمومی وزارت نفت را بر آن داشت تا دست به یك بسیج خبری بزنند. نخستین گام در این عرصه، گرد آوردن تیمی متشكل از خبرنگاران حوزه نفت در مطبوعات بود كه برای توجیه اقدامات وزارت نفت اقدام به تهیه گزارش ها و مقالاتی كردند. این مقالات كه برای آنها پرداخت های خوبی نیز صورت می گرفت به واسطه حضور نویسندگان آن در مطبوعات بازتاب مناسبی نیز پیدا می كرد با كنار رفتن «محمد صحفی» از روابط عمومی وزارت نفت و جانشینی وی توسط «اكبر نعمت اللهی» از مدیران سابق روابط عمومی وزارت نیرو، طرح جدیدی در دستور كار قرار گرفت كه براساس آن، شبكه اطلاع رسانی نفت و انرژی (شانا) تاسیس خواهد شد و اخبار گزینشی وزارت نفت در اختیار مطبوعات قرار خواهد گرفت. راه اندازی این شبكه اطلاع رسانی كه بر روی پایگاه اینترنتی فعال خواهد بود منوط به دریافت مجوز توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است كه احتمالاً تا پایان سال این امر تحقق می یابد"

از نكات جالب توجه این سازمان خبری كه از طریق روابط عمومی هم شكل گرفته این است كه در اولویت های كاری خبرگزاری آمده است :‌ همكاری با روابط عمومی ها و پرهیز از ورود به حوزه فعالیت آنها

·          خبرگزاری كانون دانش‌آموزی (پانا)  WWW.IRPANA.COM  وابسته به وزارت آموزش و پرورش . در خبر راه اندازی این خبرگزاری آمده است : خبرگزاری كانون دانش‌آموزی (پانا) برای نیل به هدف توسعه و ترویج فرهنگ رسانه‌ای در جامعه با استفاده از پتانسیل نهفته دانش‌آموزان از چندی پیش ، تاسیس و سایت مستقل این خبرگزاری راه‌اندازی شد.

·          خبرگزاری ورزش  http://www.ipna.ir/  كه درباره ما خالی دارد .( خوشبختانه ‌آقای سیدصادق حسینی-معاون فنی خبرگزاری ورزش در پیام كوتاهی كه برای این  نوشته فرستادند نوشته بنده را در مورد ارتباط این خبرگزاری با سازمان تربیت بدنی تصحیح كردند كه ضمن تشكر از لطف ایشان این پیام را می خوانید :" باسلام. ضمن تشکر از مطالب کاربری وبلاگ شما. باستحضار می رسانم خبرگزاری ورزش ایران وابسته به سازمان تربیت بدنی نیست و با سرمایه گزاری و حمایت معنوی باشگاه پاس راه اندازی شده است.

·          خبرگزاری میراث http://www.chn.ir/  نیز توسط سازمان میراث فرهنگی راه اندازی شده است.

·          مركز تحلیل اخبار خصوصی سازی ایران http://news.ipo.ir  . كه گویا وابسته به سازمان خصوصی سازی است . این سایت ویژگی خاصی دارد كه آن را از موارد مشابه متمایز می كند . این ویژگی  ارایه اطلاعات تخصصی و تحلیلی است و نام سایت هم "‌مركز تحلیل اخبار خصوصی سازی " است كه روزنامه شرق به نقل از این سایت هم مطلبی تحلیلی چاپ كرده است.

باید قبول كرد كه راه اندازی خبرگزاری و سایت های مشابه برای انعكاس اخبار عادی و عمومی نیاز فعلی روابط عمومی های ما نیست و ظرفیت های خبرگزاریهای رسمی برای انعكاس این اخبار وجود دارد.  تحلیل و ارایه مقالات تحقیقی در حوزه كار سازمان بهترین هدفی است كه برای ایده آژانس های خبری وابسته به سازمان می توان ذكر كرد.

·          سه خبرگزاری جدید در ایران  هم عنوان خبر دیگری است . سازمان ملی جوانان با راه‌اندازی خبرگزای «سینا»  ، دانشگاه آزاد اسلامی  خبرگزاری «یانا»  و شهرداری تهران نیز در نظر دارد تا پیش از پایان سال جاری، یك خبرگزاری راه‌اندازی كند .

(این خبرگزاری های بود كه كار خود را شروع كرده اند . بسیاری از خبرگزاری های این چنینی در حد ایده باقی مانده اند و یا پس از صرف هزینه معطل مانده اند .)

**************************************************

و اما سوال هایی كه جای پاسخ آن خالی است  :

سوال اصلی این است كه  قوت گرفتن ایده ایجاد خبرگزاری های سازمانی با چه پیش فرض های ذهنی  بوده است ؟

-    شاید اینكه وظیفه روابط عمومی اطلاع رسانی از فعالیت های سازمانی و  فعالیت های مربوط به حوزه كاری سازمان است ، از سوی طرح كنندگان خبرگزاری های سازمانی مورد قبول نیست؟ و قایل به تفكیك این دو هستند .  اینكه معمول این است روابط عمومی تنها به سازمان بسنده می كند ،‌شاید به این دلیل باشد كه روابط عمومی تنها به عنوان یك واحد اطلاع رسانی محدود به سازمان - و اغلب مدیر -  شناخته شده اند و نقش سازمانی روابط عمومی در دستیابی سازمان به اهداف خود مشخص نشده است. اطلاع رسانی از حوزه كاری سازمان و مدیریت اخبار و اطلاعات در جهت اهداف سازمان  معمولا فراموش می شود  و در این صورت نیاز احساس می شود كه خبرگزاری برای پوشش دادن اخبار و اطلاعات مربوط به حوزه تخصصی فعالیت سازمان ایجاد شود.

-     فرض ممكن دیگر این است كه برنامه ریزان سازمان -كه شاید روابط عمومی سازمان نیز خود در همین دسته باشند -  ایجاد خبرگزاری را به این دلیلی مفید بدانند كه نام روابط عمومی بنا بر رویه های گذشته نزد رسانه ها به عنوان منبع خبری غیر مطمئن شناخته شده  و خبرگزاری قرار است همان اهداف روابط عمومی را به عنوان حامی اطلاع رسانی سازمان بر عهده گیرد . یعنی روزنامه نگاران متوجه این مساله نمی شوند ؟

 آیا مفهوم خبرگزاری تغییر كرده یا رویه خبر گزاری های جدید غلط است كه بیشتر از آنكه منبع خبری رسانه ها باشند ،‌ خود رسانه اند ؟ راه اندازی یك سایت خبری فعال  چه تفاوتی با خبرگزاری دارد ؟!

( نوع مطالب تهیه شده نیز  در خبرگزاری های جدید بیشتر از آنكه جنبه منبع خبری را داشته باشد و اطلاعات خام را در اختیار رسانه ها قرار دهد ،‌اخباری در قالب اخبار رسانه ای است . خبرگزاری رسانه نیست و هدف اصلی‌اش هم رسانه شدن نیست، اما رسانه های وابسته خود را می تواند داشته باشد. مخاطب اصلی خبرگزاری رسانه ها هستند و موفقیت یك خبرگزاری جهت دهی اطلاعاتی در پس زمینه محتوای رسانه هاست .  اما رویكردهای جدید اول رسانه بودن است تا منبع خبری بودن.

شبكه خبری شانا  كه این همه تبلیغ شده است و قطعا هزینه زیادی را هم داشته ،‌چه تفاوتی با شبكه خبری روابط عمومی وزارت نیرو دارد ؟ كه از شبكه كارشناسان روابط عمومی و نویسندگان متخصص بهره می برد و همان نتیجه ای را دارد كه خبرگزاری شانا به دنبال آن است .)

 رابطه خبرگزاری با روابط عمومی چیست ؟ خبرگزاری در چالش های سازمان قرار است چه نقشی را ایفا كند ؟

( تكلیف روابط عمومی مشخص است و بنا بر نفع سازمان به جهت گیری می پردازد و اصول اخلاقی خاصی هم می تواند داشته باشد . اما خبرگزاری  وابسته به سازمان چه چیزی بیشتر از این دارد ؟)

 آیا از ظرفیت های موحود خبرگزاری ها استفاده شده كه به سراغ خبرگزاری سازمانی می رویم ؟ آیا خبرگزاری جدید قرار است ظرفیت جدیدی را ایجاد كند كه قبلا نبوده ؟

( برای نمونه ارایه اخبار تحلیلی نظیر سیپنا )

 به نظر شما چه پاسخ های می توان به این پرسش ها داد ؟