به بهانه برگزاری نمایشگاه دولت الكترونیك

دولت الكترونیك ، روابط عمومی‌ الكترونیك

و انبوه  آیا  و اگر ...

ناب ترین رویكرد موجود  در عرصه روابط عمومی ، روابط عمومی الكترونیك (e-public relations) است كه سخن گزافی نیست اگر بگوییم دیگر چنین فرصتی دست نخواهد داد كه روابط عمومی ها در كشور ما در ارتباط با رسانه ها و تببین جایگاه واقعی خود در سازمان ها  انبوه كاستی های تاریخی خود را جبران كنند.

سایبر ژورنالیسم و دولت الكترونیكی دقیقا همان دو عرصه ای هستند كه روابط عمومی الكترونیك در آنها گام های تعیین كننده را برخواهد داشت . همانگونه كه خشت اول  روابط عمومی در دولت الكترونیك  در قالب طرح تكفا و تحقق دولت الكترونیك زده می شود ، سایبر ژورنالیسم هم اگر دیر بجنبیم  جایی برای روابط عمومی نخواهد گذاشت.

نكته جالب اینكه در فرصت تاریخی هستیم كه روابط عمومی الكترونیك حتی در بحث های نظری هر دو عرصه هم می تواند حضور داشته باشد.

اما نگاه اصلی این یادداشت به دولت الكترونیك و انرژی و طرح و برنامه های كلانی است كه در قالب طرح تكفا برای تحقق آن تلاش می شود . اگر در سازمان های سنتی روابط عمومی جایگاه خود را به عنوان مشاور مدیریت و مدیریت ارتباطات سازمانی بر عهده نگرفت و نقش های ابزاری و خدماتی به او واگذار شد ، بدون توجیه روابط عمومی الكترونیك  شاهد خواهیم بود ، دولت الكترونیك پایانی است بر  روابط عمومی ایده آل در سازمان ها.

 گرچه مخاطب این وبلاگ روابط عمومی ها هستند ولی این هشداری است برای مدیران و برنامه ریزان دولت الكترونیكی .  یقینا سازمان های الكترونیكی بدون روابط عمومی با  مسایل و مشكلات خاصی روبرو خواهند بود كه حتی سایبر ژورنالیسم را هم عقیم خواهد كرد ! شاید سازمان هایی تكنولوژی زده داشته باشیم كه تعریف مخاطب همان صفر و یك باشد و بس!

سخنان مهندس جهانگرد كه قبل از برگزاری نمایشگاه دولت الكترونیك حتما شنیده اید. گزارش شرق را بخوانید از این مصاحبه . تحلیل خبرنگار نكات  جالبی را در خود دارد :" نصرالله جهانگرد پس از دو سال برنامه نویسی و تلاش در جهت تشكیل دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی دیروز با خیال آسوده تری خبرنگاران را به دفتر خود فراخوانده بود. از دو سال پیش كه وزارت پست، تلگراف و تلفن را به قصد تشكیل دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی ترك كرد و نماینده ویژه رئیس جمهور در طرح تكفا شد، شاید این نخستین باری است كه گزارش عملكرد خود را به رسانه ها اعلام می كند، هر چند اطلاع رسانی و برقراری ارتباط با رسانه را جزو برنامه های اصلی خود می داند ولی او می گوید در این مدت فرصتی برای پرداختن به این موضوع نداشته است. حالا او منتظر است كه نتایج كارش را در دستگاه ها و وزارتخانه های دولتی ببیند. فرصتی هم تا پایان برنامه سوم كه سال پایانی «طرح تكفا» نیز محسوب می شود، باقی نمانده است”.

و این هم گزیده ای از سخنان مهندس جهانگرد :

" پایه های دولت الكترونیك باید در دستگاه های دولتی تا پایان سال ۸۳ پیاده شود. برخی از سازمان ها مراحل اولیه را انجام داده اند وب سایت راه اندازی نموده و امور اولیه خود را از طریق اینترنت انجام می دهند. اما هنوز بسیاری از سازمان ها در لیست قرار ندارند. حتی اطلاعات برخی از وب سایت دستگاه های دولتی در همان ابتدای كار باقی مانده است. گویا دستگاه ها تنها در حد راه اندازی وب سایت چنین احساس می كنند كه تكلیف خود را انجام داده اند..."

"...تمام قوانین، مقررات، بخشنامه ها و دستورالعمل های دولتی قرار است به صورت مكتوب و در قالب كتاب (IT) در اختیار مردم قرار بگیرد. این كتاب می تواند به عنوان مرجع (Refrence) حتی برای تصمیم گیران دولت هم مفید باشد. "

" آنچه تاكنون اجرا شده در قالب سه بخش اجرا شد. نخست راه اندازی پایگاه وب برای معرفی امكانات دستگاه ها، دوم وارد كردن تمام  فرم  های اداری سوم قبول و ارائه خدمات به صورت رایانه ای.جهانگرد اضافه می كند: از دستگاه ها انتظار داریم تا اواخر امسال و سال آینده سه بخش تكلیفی خود را اجرا كنند. تاكنون هزار پایگاه در دستگاه های دولتی ثبت شده است. نظام اداری كشور باید به این سمت برود و خدمات از راه دور را برای مردم امكان پذیر كند. "

سوالات ساده ای  با خواندن این مطالب شكل  می گیرد:

·          آیا  تلاش و برنامه ریزی كه در گسترش فناوری های نوین ارتباطات و اطلاعات (ICT) در بعد فنی و تكنیكی انجام شد ،‌ به همان اندازه هم بر بخش محتوایی این فناوری ها تاكید شده است؟  

·          همانگونه كه طرح حمایت از رشته های دانشگاهی در زمینه ICT  مطرح می شود ، آیا در مباحث ارتباطی به پژوهشگران و محققان ارتباطات هم بها داده می شود. دانشكده های ارتباطات چه سهمی از این حمایت دارند؟ آیا ارایه  یك پایان نامه در بحث ارتباطات الكترونیكی حمایت مسئولان را به دنبال خواهد داشت ؟

·          حتما نقش روابط عمومی ها را در بحث اطلاع رسانی و مدیریت ارتباطات سازمانی در سطوح مختلف را پذیرفته ایم. اگر اینگونه است   دولت الكترونیكی از كدام نیروی بالقوه و بالفعل برای مدیریت محتوا  استفاده خواهد كرد ؟  نگاهی به روابط عمومی ها فعلی سازمان ها بیندازیم . بستر تحقق دولت الكترونیك در اولین گام همین روابط عمومی ها هستند .

·          هزار وب سایت دولتی ثبت شده است . روابط عمومی ها چه نقشی در این وب سایت ها دارند و خواهند داشت ؟ . آیا در دستورالعمل ها و بخش نامه  مدیریت محتوایی،  تعیین نیازهای مخاطبین ، دریافت بازخورد ها و ارتباط با مخاطب برای واحد های فنی سازمان ها تعریف شده است؟!   اینكه در نمایشگاه دولت الكترونیكی متخصصین كامپیوتر و شبكه نقش روابط عمومی ها را به عهده گرفته اند و  اگر كمی لطف كنند فرصتی هم برای دریافت اطلاعات از روابط عمومی می گذارند ،جای بحث ندارد ؟

·          اصولا برای اطلاع رسانی از طرح تكفا و اقناع سازی مخاطب این طرح با گستردگی فراوان و پیچیدگی خاصی كه دارد ،‌ آیا برنامه ریزی خاصی صورت گرفته است؟  اگر چنین نبوده  باید منتظر باشیم كه كارمندان سازمانی ما در یك روز كاری همه تكنولوژی هایی را كه پس از چندین سال برنامه ریزی در اتاق های بسته توسط متخصصین شبكه و آی تی تهیه شده بپذیرند . ارباب رجوع چه ؟

·          ...

اگر طرح تحقق دولت الكترونیكی فرصتی برای بازیابی روابط عمومی ایده آل هست ، كه هست . پس چرا  نباید با بحث و نظر در این مورد حسرتی را برای آینده باقی نگذاریم. هنوز هم دیر نشده است . كاش انجمن های روابط عمومی با طرح و تبیین روابط عمومی الكترونیك و ارایه پیشنهاد های اجرایی به شورای اطلاع رسانی دولت نقش بهتری به عهده بگیرند. گرچه نمی خواهم به قاعده نظام های بروكراتیك دستورالعمل را تنها چاره كار بدانم ولی برای شروع در حال حاضر نیازمند دستورالعمل شفافی در مورد نقش روابط عمومی در مدیریت محتوایی وب سایت های سازمانی هستیم .